Juvenil Romatoid Artrit  Nedir?

Juvenil Romatoid Artrit Nedir?

Bazen Juvenil  Romatoit Artrit  (JRA) ve Juvenil İdiyopatik Artrit de (JIA) denilen ve çocuklarda oluşan bir eklem iltihabı (artrit) tipidir. 

Bazen Juvenil  Romatoit Artrit  (JRA) ve Juvenil İdiyopatik Artrit de (JIA) denilen ve çocuklarda oluşan bir eklem iltihabı (artrit) tipidir.  JRA, eklem iltihabı, ağrı, şişlik, kızarıklık ve tutuklukla karakterize bir kronik rahatsızlıktır.  Eklemlerin hasarlanmasına neden olur, büyüme sürecini olumsuz etkiler, üveit gibi göz sorunlarına ve iç organların iltihaplanmasına yol açar.  

Erişkinlerdeki romatoid artrit gibi JRA'nın da bir otoimmün bozukluk olduğuna inanılmaktadır. Ancak RA’lı erişkinlerin aksine JRA’lı çocuklar bu hastalığı yenebilir. JRA geliştirme eğilimi kalıtsal olabilirse de ortaya çıkması için bir tetikleyici olayın gerekli olduğuna inanılmaktadır. JRA’yı tetikleyici faktörler hakkında pek bir şey bilinmemektedir.

JRA, etkilenmiş eklemlerin sayısı, iç organların etkilenip etkilenmediğine göre başlıca üç tipte sınıflandırılmaktadır. Bu tipler:

  • Az eklemin iltihabı (Oligoartrit) – JRA olgularının yaklaşık % 50’si  bu tiptedir.  Genellikle dizler gibi büyük eklemler olmak üzere dört veya daha az sayıda eklemi olumsuz etkilemektedir.
  • Çoklu eklem (poliartiküler) iltihabı – özellikle el parmakları ve el eklemleri gibi beş veya daha fazla sayıda eklem etkilenmekte, erkeklere göre kızlarda daha sık görülmektedir.
  • Sistemik – en az görülen JRA formudur. Hem eklemleri hem de iç organları olumsuz etkilemektedir. Bu tip eklem iltihabı olan çocuklarda  sık sık ateşlenmeler oluşabildiği gibi deri döküntüleri hızla iyileşip  yeniden ortaya çıkabilmektedir.

Bulgular çocuktan çocuğa değişebilmektedir. Hastalık belirtileri zamanla alevlenmeler ve geçici iyileşmelere göre değişecektir.  Birkaç çocukta hastalık belirtileri sebat edebilir, birkaçında sonsuza dek kaybolabilir. Doktorlar, en azından 6 hafta hastalık bulguları olan çocuklarda JRA tanısını düşünürler. Bu bulgular sabah tutukluğu, topallama, hasta eklemi hareket ettirmek istememe, eklem ağrısı ve şişliği içermektedir. Sistemik JRA ‘ı olan çocuklarda aralıklı ateş, deri döküntüleri, şiş lenf düğümleri görülebilmekte bazı olgularda karaciğer, dalak ve (çok nadiren) akciğer tutulabilmektedir. JRA komplikasyonları göz iltihabı ve eklemlerdeki büyümeye ait sorunları içerebilir.  Hastalık etkilenmiş eklemlerin çok hızlı veya çok yavaş büyümesine, sonuçta bir kol veya bacağın diğerinden daha uzun veya daha kısa olmasına yol açabilmektedir. Hatta eklemin kendisinde dengesiz büyümeye neden olabilir. Genelde büyüme süreci JRA’dan olumsuz etkilenebilmektedir.

Testler


Testlerin hedefleri, çocuklarda romatoid artrit  tanısı koymaya, diğer eklem iltihabı (artrit ) formları ve benzer bulguları olan hastalıklardan ayırt etmeye ve hastalığın şiddet derecesini değerlendirmeye yardımcı olmaktır. Hastalığın  potansiyel komplikasyonlarının  tedaviye yanıtı, bazı tedavilerle ilişkili potansiyel yan etkileri izlemek için testler uygulanabilir.

JRA tanısı, başka bir nedene bağlanamayan en azından 6 hafta devam eden inatçı eklem iltihabı  gibi klinik bulgu ve belirtilerin gözden geçirilmesine dayanmaktadır. Hastalarda ayrıca karaciğer veya dalak büyümesi, şiş lenf düğümleri, kansızlık (anemi), kalp sorunları ve göz iltihabı  olabilir.

Laboratuvar testleri
JRA tanısı koymaya ve diğer bozuklukları dışlamaya yardımcı olabilen laboratuvar testleri:

  ●  Tam kan sayımı  –  çocuğun eritrosit (RBC) ve lökositlerini (WBC),  hemoglobinini değerlendirmek, hastalığı ve/veya anemi ve/veya azalmış lökositler gibi komplikasyonları değerlendirmeye ve izlemeye yardımcı olmak için yapılır.

  • Eritrosit çökme hızı (ESR-Sedimantasyon) veya  C-reaktif protein (CRP) – iltihaplanmayı saptamak için uygulanır.
  • Antinükleer antikor  (ANA) – otoantikorların varlığını saptamak için kullanılır. JRA ‘lı çocuklarda en çok pozitif sonuç veren testtir. Göz tutulumu olanların yaklaşık % 80’inde ANA testi pozitif çıkacaktır.
  • Romatoid  faktör  (RF) – JRA’nın tipine göre pozitif veya negatif sonuç verebilir.
  • Kapsamlı Metabolik Panel (KMP) – Çocuğun böbrek ve karaciğer fonksiyonunu değerlendirme ve izlemeye yardımcı olmak için kullanılır.
  • Kan kültürü – enfeksiyonu dışlamak için yapılır.
  • HLA-B27 – omurgayı olumsuz etkileyen eklem iltihabı olan hastaların % 70-90’unda var olan bu geni saptamak için kullanılır.
  • Eklem sıvısı analizi  – eklem içinde var olabilen kristalleri saptamak ve eklem enfeksiyonu belirtilerini araştırmak için bazen istenmektedir.
  • Benzer bulguları olan diğer hastalıkları dışlamak için gerektiğinde (Lyme hastalığı testi gibi) başka laboratuvar testleri istenebilir

Ferritin düzeyleri: hastalığa tanı koydurmak için kullanılmamasına rağmen JRA’da yükselebilir.

 Laboratuvar testleri dışındaki tetkikler

  • Eklemler ve göğüs röntgeni – eklem iltihabının veya kalp veya akciğerler etrafında sıvı birikiminin varlığını belirlemek için uygulanır.
  • Göz iltihaplanmasının gelişmesini saptamak için göz muayenesi yapılır.
  • EKG – kalp iltihabını saptamak için uygulanır.

 Tedaviler
Çocuklarda romatoit artrit için herhangi bir iyileşme söz konusu değildir.  Tedavinin hedefleri ağrı ve iltihaplanmayı azaltmak, hareket  ve eklem fonksiyonlarının muhafazası, eklem hasarını ve komplikasyonları en alt düzeye indirmekten ibarettir. Tedavi hastadan hastaya değişeceği gibi  zamanla da değişmektedir.

Uygun istirahat ve egzersize, etkilenmiş eklemlere baskıdan kaçınmaya ilaveten JRA’lı çocuklar bazı ilaçlar alabilir. Bu ilaçlar ağrı ve iltihaplanmayı hafifletmek için ağrı kesicileri, steroid olmayan iltihap giderici ilaçları (NSAID’ler), yine iltihaplanmayı azaltmak için kortikosteroidleri, hastalığın seyrini yavaşlatabilmek için hastalığı modifiye eden antiromatizmal ilaçlar, iltihaplanma ve eklemlerin hasarlanmasını hafifletebilmek için biyolojik yanıtları değiştiren ilaçları içermektedir.

Fizik  tedavi ve düzenli egzersiz çok önemlidir. Bu yaklaşımlar eklemlerin esnekliği, hareket  kabiliyeti, kas gücü ve hareketliliklerini muhafaza etmelerine yardımcı olabilirler. Eklemi uygun durumda tutabilmek için ateller kullanılabilir. Sıcak ve/veya soğuk tedaviler sabah tutukluğunu gidermeye yardımcı olabilir.

Okulda ve evde JRA’lı çocuklara ilişkin düzenlemeler yapılması gerekebilir, ancak, hastaların çoğu oldukça normal yaşamlar sürdürebildikleri gibi böyle bir yaşam sürdürmeleri teşvik edilmelidir.

Bir Yorum Bırak