Kolon Kanseri

Kolon Kanseri

Kolon dört bölümden ibaret olup 1.5 metre uzunluğundaki kalın bağırsağın büyük bir bölümünü oluşturur.

Sindirim kanalında (vücudunuzun içinde yiyeceklerin  izlediği yolak) kolon ince bağırsaktan sonra ve rektumdan (düz bağırsak) önce gelir. Kolon bağırsakların içeriğinden su, vitaminler ve minerallerin emiliminden ve muhafazasından  sorumludur. Ayrıca, bağırsakların içeriğini karıştırır, dışkıları oluşturur ve vücuttan sindirilmemiş maddeleri uzaklaştırır.
Bu makalede kolon ve rektum kanserlerine “kolon kanseri” denilecektir. İkisi birlikte erişkinlerde en çok üçüncü sıklıkta görülen kanser türü olup, erkekler ve kadınlarda kanserden ölümlerin ikinci önde gelen nedenidir. Kolon kanseri olgularının çoğu bağırsak boşluğu içine el parmaklarına benzer oluşumlar olan iyi huylu poliplerin gelişmesiyle başlar. Elli yaş üstü kişilerde iyi huylu polipler oldukça sık görülmektedir. Ancak, kanserleşebilirler ve normal kolon ve vücudun diğer bölgelerini istila etme (metastaz yapma) kabiliyeti kazanabilirler . Tümörler bağırsakları tıkayarak atımı engelleyebilirler. 
Kolon ve rektum kanserinin tam olarak nedenleri bilinmemekle birlikte riskin genetik, beslenme ve yaşam tarzı faktörleriyle ilişkili olduğu görünmektedir. Öz ve soygeçmişinde kolon kanseri veya polip geçmişi olanlar ile bir iltihabi bağırsak hastalığı  olan    ülseratif koliti ve bağışıklık yetersizliği olanlar daha yüksek risk altındadır. Ailevi adenamatoz  veya polipozis denilen ve seyrek görülen bir kalıtsal hastalık da yaşamın erken evresinde iyi huylu poliplerin gelişmesine neden olmakta ve bu hastalarda kolon ameliyat ile çıkartılmadıkça hemen hemen hepsinde kanser gelişimine neden olmaktadır. Risk yaşla ve vücudun diğer kısımlarında kanserlerin oluşumuyla birlikte artmaktadır.  Yağ ve etten zengin yiyecekler özellikle minimal meyve, sebze ve lifli besin alımıyla birlikte ise bir risk faktörüdür. Yaşam tarzı faktörleri sigara kullanımı, şişmanlık ve hareketsiz yaşam tarzını içermektedir.
 
Bulgular
 
Kolon kanseri sıklıkla erken bulgular veya belirtiler  olmaksızın gelişmektedir. Oluşabilen hastalık belirtileri :
  • On gün veya daha uzun süre devam eden diyare, kabızlık veya dışkılama alışkanlıklarında başka değişiklikler
  • Dışkıda kan (açık veya koyu renkli)
  • Nedeni açıklanamayan anemi
  • Karnın alt bölümünde karın ağrısı ve hassasiyet
  • Karında rahatsızlık hissi (sık sık gaz ağrıları, şişkinlik, dolgunluk hissi ve kramplar)
  • Bağırsak tıkanması
  • Nedeni bilinmeyen kilo kaybı
  • Normalden daha dar dışkılar
  • Sürekli yorgunluk
Kanser veya başka birçok anormallik bu belirtiler ve bulgulara neden olabilmektedir. Bu belirtiler ve bulgulardan herhangi birine sahipseniz  doktorunuzla konuşmanız önemlidir. Kansere yol açan polipler saptanıp çıkartılmışsa sıklıkla kolon kanseri engellenebilir. Kolon kanseri erken belirlenirse % 90’a varan oranda tedavi edilebilir.
 
Erken Tanı için Tarama Testleri
 
Erişkinlerin 50 yaşından sonra düzenli kolon kanseri tarama testlerine başlaması önerilir. Hangi tarama testinin hangi sıklıkla kullanılacağı kararı eninde sonunda kişinin bireysel kolon kanseri riskine bağlıdır.Örneğin birinci derece akrabada kolon kanseri varsa olası kanser öncülü poliplerin tanımlanmasına yardımcı olmak için  taramalara akrabaya tanı konan yaştan 10 yıl önce başlanmalıdır.
Amerikan Kanser Derneği (American Cancer Society), ABD Dernekler Federasyonu Kolorektal Kanser Görev Gücü (US Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer) ve Amerikan Radyoloji Derneği  (American College of Radiology) 2008 Martında ortaklaşa kanser öncülü polipler ve kolon kanserinin erken tanı kılavuzlarını yayınlamıştır. Bu kılavuzlar tarama seçeneklerini iki kategoriye ayırmaktadır: 1) kolonu inceleyen, hem kanser hem de kanser öncülü polipleri saptayabilen tamamen  veya kısmi incelemeler ve 2) dışkı numuneleri üzerinde olasılıkla mevcut kanserin neden olduğu kan izlerini veya dışkıyla atılmış kanserli hücreleri belirlemek için kullanılan laboratuvar testleri.  Bu tarama seçenekleri arasında başka bir farklılık da test yapıldığı zaman sigmoidoskopi ve kolonoskopi gibi  doğrudan incelemelerin poliplerin çıkartılmasına olanak tanımasıdır. Diğer bütün tetkiklerden sonra  herhangi bir kuşkulanılan oluşumu ortadan kaldırmak için başka bir girişim yapılmalıdır.
 
Kolon Kanserinin Tanısal Testleri ve Evrelendirmesi

Kolonoskopi sırasında kanser kuşkusu varlığında dokudan biyopsi alınır, mikroskop altında bir patoloji uzmanı tarafından incelenir. Doku kanserli ise bir sonraki adım hastalığın evresini (veya yaygınlık derecesini) belirlemektir. Tedavi kısmen kolon veya rektum kanserinin “evresine” bağlı olacaktır. Evrelendirme kanserin kaynaklandığı yerden ne kadar uzağa yayıldığına bağlıdır.  Kolon kanserinin evrelendirme sistemleri dünyanın farklı bölgelerinde değişiklik göstermekte, bazı sistemler rakamlar yerine harfleri kullanmaktadır. Kolon kanseri evrelerini tanımlamak için kullanılan ortak bir sisteme göre:
  • Evre 0: En iç katmanda çok erken evre kanser
  • Evre I: Kolonun iç katmanlarında tümör
  • Evre II: Kolonun dış katmanları ve/veya komşu dokuda tümör
  • Evre III: Lenf düğümlerine yayılmış tümör
  • Evre IV:  Uzak organlara yayılmış tümör
Evrelendirmeye yardımcı olmak için karsinoembriyonik antijen (CEA) denilen bir test istenebilir. Kolon kanseri olan birçok hastada bu protein artmakta ve kan düzeyleri hastalığın evresiyle bir bağıntı göstermektedir. CEA düzeylerinde artış, artmış bir nüks ve  metastatikhastalık geliştirme riskiyle ilişkili olduğundan CEA testi hastalığın gidişatı (prognoz) belirlemede de yardımcı olabilmektedir.
Tedavi  
 
Her evredeki kolon kanseri genellikle cerrahi yolla, olasılıkla bazı çevre dokusuyla birlikte kanserli doku çıkartılarak tedavi edilir. Evre II ve III için kanseri öldürmeye ve tümörü küçültmeye yardımcı olmak için ilaç ve/veya ışın tedavisi ilave edilebilir  Hastalık belirtilerini iyileştirmek ve yaşamı uzatmak için ilaç ve ışın tedavisi kullanılabilir. Bazı olgularda biyolojik tedavi veya hastanın bağışıklık sistemini uyararak kanser hücrelerini tanıyan ve onlarla savaşan immünoterapiden de yararlanılabilir.

Bir Yorum Bırak