Lyme Hastalığı

Lyme Hastalığı

Lyme hastalığı birincil olarak geyik kenesi veya kara bacaklı keneyle taşınan Borrelia burgdorferi’nin neden olduğu bir enfeksiyondur.

Enfekte kene tarafından ısırılan kişilerde bir iltihaplanma durumu gelişebilir, ilk kez deriyi olumsuz etkilemekle birlikte eklemlere, sinir sistemine ve diğer beden sistemlerine yayılabilir.
Lyme hastalığına neden olan keneler minik, yaklaşık toplu iğne başı veya bir kir lekesi büyüklüğündedir. Vücutta herhangi bir yerde bulunabilmekle birlikte saçlı deri veya kasığa tutunma eğilimindedirler. Derilerinde keneler olduğu halde ısırılmayanlar  Borrelia burgdorferi (B. burgdorferi) ile enfeksiyon kapmayacakları gibi ısırılanların çoğunda da Lyme hastalığı gelişmeyecektir. Bunun nedeni her kene enfekte değildir ve deriye tutunduktan itibaren bakterileri bulaştırması için 24-72 saat gerebilecektir.
Lyme hastalığı kuzey yarıkürede bulunmakla birlikte bu hastalığı taşıyan böcekler bölgeden bölgeye değişmektedir. Olguların büyük bir çoğunluğu insanların dışarda daha fazla zaman harcadığı ve kenelerin aktif olduğu ilkbahar ve yaz mevsimlerinde oluşmaktadır.
Hastalık belirtileri
Lyme hastalığı çeşitli evrelerden oluşur. Erken evre sınırlı yerleşimli Lyme hastalığı ile başlar, erken evre yaygın Lyme Hastalığına ve daha sonra geç evre veya kronik Lyme hastalığına kadar ilerler. İlk hastalık belirtisi genellikle ısırıktan birkaç gün ila bir ay sonra ortaya çıkan deri döküntüsüdür. Borrelia burgdorferi ile enfekte olan kişilerin % 75’e yakınında gezici kızarıklık (erythema migrans) denilen karakteristik yuvarlak kızarıklık gelişecektir. Tipik olarak ısırık yerinden dışa doğru genişler ve birkaç hafta kalır. Kızarıklığın çapı büyüyebilir ve “boğa gözüne” benzer. Bazı kişilerde birden fazla sayıda kızarıklık gelişebilir, başkalarında ise kızarıklık gelişmeyebilir veya kızarıklık olup olmadığını anımsamazlar.
Enfeksiyon ilerledikçe etkilenenler soğuk algınlığına benzer rahatsızlıklar geçirebilir: Örneğin:
  • Baş ağrısı
  • Ateş ve titreme
  • Şişmiş lenf düğümleri
  • Kas ve eklem ağrısı (aralıklı olabilir)
  • Bitkinlik
Birkaç hafta –ay sonra ilave hastalık belirtileri ortaya çıkabilir:
  • Yüz kaslarında güçsüzlük ve felç  (Bell felci)
  • Kollarda ve bacaklarda uyuşma
  • Menenjit: ense sertliği ve şiddeti baş ağrılarıyla karakterizedir.
  • Göğüs ağrısı ve kalp hızı düzensizlikleri (nadiren)
  • Gözlerde batma, kızarıklık, ağrı ve bulanık görme (nadiren)
Geç dönem veya kronik Lyme hastalığında aşağıdaki rahatsızlıklar yaşanabilir:
  • Özellikle dizlerde ara ara eklem iltihaplanması (artrit)
  • Kas ağrısı ve güçsüzlüğü
  • Bellek kaybı, konsantrasyon güçlüğü ve uyku kalıplarındaki değişiklikler
Testler

Doktor gezici kızarıklık (erythema migrans) gibi belirtiler, kene ısırığı öyküsü ve/veya ülkede Lyme hastalığının en çok bulunduğu bölgelere yolculuk veya ikametgah gibi hasta öyküsü varsa Lyme hastalığı tanısı koyabilir. Hasta öyküsü ve klinik belirti ve bulguların Lyme hastalığı tanısı koymaya yeterli olduğu durumlarda laboratuvar testi istenmez.
Belirtiler ve bulgular Lyme hastalığı olasılığını düşündürdüğünde laboratuvar testleri istenir. Kanda mikroba karşı oluşan antikorları tespit eden testler tercih edilir.  Hastada menenjit gibi merkezi sinir sistemi bulguları varsa bazen beyin-omurilik sıvısıda analiz edilebilir. Herhangi bir belirti ve bulgusu olmayan kişilerde Lyme hastalığı testlerinin yapılması tavsiye edilmemektedir.
 Laboratuvar testleri
  • Borrelia burgdorferi IgM ve/veya IgG  antikorları – B. burgdorferi’ye benzer sifiliz (frengiye) etkeni mikropların neden olduğu enfeksiyonlarda da bu test pozitif çıkabilir.
  • B. burgdorferi Western Blot – pozitif veya belirsiz antikor testi sonuçlarını doğrulamak için istenir
  • PCR (polimeraz zincir reaksiyonu) testi: Bazen BOS veya eklem sıvısında B. burgdorferi ‘nin gen yapısını belirlemek için kullanılır. Enfeksiyonu saptamada daha duyarlı bir yöntemdir.
  • Nadiren mikrobu tanımlamak için deri biyopsisinin kültürü yapılabilir
Laboratuvar testleri dışındaki tetkikler
Doktor bazen benzer hastalık belirtileri olan başka bir rahatsızlığı dışlama amacıyla geç evre Lyme hastalığı olanlar için görüntüleme tetkiki  isteyebilir.
Korunma ve Tedavi
Korunma
Halen Lyme hastalığını engellemek için bir aşı mevcut olmamasına rağmen standart önlemler enfeksiyon geçirme riskini büyük ölçüde azaltabilir. Önlemler açık renkli uzun kollu giysiler ve uzun pantalonlar giymeyi, pantalon paçalarını çoraplar içine sokmayı, üstü kapalı ayakkabılar giymeyi, özellikle ilkbaharda ve yazın ilk aylarında ormanlık ve çayırlık alanlarda gezinmekten kaçınmayı, kene kovucu kullanmayı, dışarda zaman geçirdikten sonra vücutta kene aramayı ve bulunduğu takdirde hemen keneleri dikkatli bir şekilde çıkartmayı içerir.  Evcil hayvanlar rutin olarak kene açısından kontrolden geçmelidir.
Tedavi
Lyme hastalığı genellikle birkaç hafta ila ay boyunca oral antibiyotiklerle tedavi edilir. Bazı kişiler damar içine (intravenöz) antibiyotik verilmesini gerektirebilir. Olguların çoğunda, Lyme hastaları hızla ve tamamen toparlanır. Bazı olgularda, özellikle geç evre Lyme hastalığında bir miktar eklem ağrısı ve nörolojik hasar sebat edebilir.

Bir Yorum Bırak