Osteoartrit

Osteoartrit

Osteoartrit (OA) en sık görülen eklem iltihabı (artrit) tipidir. Dejeneratif eklem hastalığı (DEH) da denilen OA eklem yaralanması ve yaşlanma süreciyle ilişkilidir.

Eklem kıkırdağının kötüleşmesi ve eklemlerin kenarlarında yeni kemik oluşumuna (kemik mahmuzlar) neden olan bir  kronik hastalıktır. Kıkırdak ve eklem sıvısı kemik uçlarında düzgün ve düşük sürtünme sağlamayı amaçlar. Kıkırdak esnekliğini kaybettiği ve yıprandığı zaman eklem hareketleri düzgünlüğünü biraz kaybeder. Sonunda kıkırdak tamamen aşınır ve karşılıklı kemik uçları birbirlerine sürtünebilir. Bu durum ara ara gelen  veya kronik  olabilen ağrıya, sabahları ve istirahatten sonra sertliğe, geri kalan eklem sıvısında küçük kemik ve kıkırdak parçacıklarının oluşmasına ve hareket kaybına  yol açar.
OA hem erkek hem de kadınlarda oluşmaktadır .Kırk beş yaşından önce erkeklerde ve 45 yaşından sonra kadınlarda daha sık görülmektedir. Zamanla birçok eklem travmasına maruz kalmış sporcularda da sık görülmektedir. Birincil olarak mekanik (örn: koşu veya aşırı yük bindirmenin neden olduğu eklem hasarı), daha seyrek olarak metabolik, genetik veya kimyasal nedenler söz konusu olabilir. Obezite, kas güçsüzlüğü ve romatoit artrit, septik artrit, gut, Paget hastalığı ve  hemokromatoz gibi başka hastalıklar da OA geliştirme riskini artırabildiği gibi ilişkin semptomları ağırlaştırabilmektedir. OA en çok kalça, diz, el ve omurga eklemlerini etkilemektedir.
Testler
Testlerin hedefleri osteoartrit (OA) tanısı koymak, OA’yı diğer eklem iltihabı  formlarından, eklem ağrısı ve sertliği nedenlerinden ayırt etmek, değişik tedavilerin yan etkilerini izlemekten ibarettir.
Laboratuvar Testleri
OA tanısı koyduran herhangi bir spesifik laboratuvar testi mevcut değildir. OA tanısı kişinin tıbbi özgeçmişi, fizik muayene, röntgen ve bazı olgularda hastalıklı eklemden alınan eklem sıvısının incelenmesiyle konur. Diğer hastalıkları ekarte etmek ve kişinin sağlık durumunu değerlendirmek  için bazı testler istenebilir. Örneğin:
  • Romatoid faktör (RF) ve   Siklik Sitrüllenmiş Peptit Antikoru (CCP) –romatoit artrit  (RA) tanısı koymaya ve osteoartritten ayırt etmeye yardımcı olmak için istenir.
  • Eklem sıvısının analizi–eklem enfeksiyonu belirtilerini araştırmak, gutu gösterebilen monosodyum ürat (ürik asit) veya osteoartritte eklem hasarına katkıda bulunabilen kalsiyum pirofosfat kristallerini belirlemek için yapılır.
  •  Eritrosit çökme hızı (sedimantasyon veya  ESR) – vücuttaki iltihaplanmayı saptar. ESR düzeyi Romatoid Artritte artar. OA'de normal düzeylerdedir.
  • C-reaktif protein testi (CRP) –hastalıkta iltihaplanmayı saptamak ve hastalığın aktivitesini test etmek, osteoartriti romatoit artritten (RA)  ayırt  etmek için kullanılabilir. CRP düzeyi RA’da artar. OA'de normal düzeylerdedir.
  • Tam kan sayımı – kişinin lökosit (WBC) ve eritrosit (RBC) hücrelerini ve hemoglobini değerlendirmek, bazı OA tedavilerinin yan etkilerini izlemek için istenebilir.
  •  Kapsamlı Metabolik Panel (KMP) –kişinin böbrek ve karaciğer fonksiyonunun değerlendirme ve izlemeye yardımcı olur.
Laboratuvar testleri dışındaki tetkikler
  ●   Hastalıklı eklemlerin röntgeni kıkırdak kaybını, kemik hasarını, kemik mahmuzlarını, eklem mesafesinin daraldığını gösterebilirse de hastalığın erken döneminde oluşan önemli değişiklikleri göstermeyecektir.
  • MRG (manyetik rezonans görüntüleme) – hastalıklı eklemleri incelemek için de kullanılabilir.
Tedaviler
 
Tedavinin hedefleri ağrıyı gidermek, eklemin hareketliliğini korumak ve iyileştirmek, eklem fonksiyonlarının daha fazla hasar görmesini en alt düzeye indirmeyi içerir.  Osteoartritte tam bir tedavi sağlanamamakla birlikte ağrıyı kontrol etmek ve eklem fonksiyonunu iyileştirmek için tedavi seçeneklerinin kombinasyonuyla başarı sağlanabilir. OA hastalarında en iyi tedavilerden biri de egzersizdir. Kilo fazlalığı olanlar için kilo kaybı önemlidir. İlaç dışı tedaviler sıcak ve soğuk uygulamaları ve masajı içerir.
Hastalık belirtilerini hafifletmek için de az sayıda ilaç mevcuttur. Asetaminofen ağrı tedavisi için sıklıkla önerilen bir ilaçtır. Ağrının kontrolünde ibuprofen, ketoprofen gibi  steroid olmayan iltihap giderici ilaçları (NSAID’ler), rahatlamak için naproksen, ağrının giderilmesine yardımcı olma amacıyla NSAID’ler benzeri etki göstermelerine rağmen daha iyi tolere edilebilen COX2 inhibitörleri, doğrudan hastalıklı eklem içine enjekte edilebilen kortizon gibi steroidler kullanılabilir. Bazen bir Ortopedi Uzmanı hastalıklı dizlerin içine yapay eklem sıvısı enjekte edebilir. Ağır OA olgularında hasarlı eklemlerin yerine konması veya onarımı için eklem cerrahisine gerek duyulabilir. Bu tedavilerin birçoğu risklere ve yan etkilere neden olabilirler. Hastaların güncel tedavi seçenekleri konusunda doktorlarıyla konuşmaları, kendi durumları için risklere karşı yararları tartmaları gerekir. Araştırmacılar eklem hasarını önleme, yavaşlama veya tersine çevirmede yararlı olabilen başka ilaçları da incelemeye devam etmektedir.

Bir Yorum Bırak